تأملی در معنا و کارکرد واژۀ « آپادانا » در مجموعه‌‌های هخامنشی تخت جمشید و شوش

, ,
عنوان مقاله:
تأملی در معنا و کارکرد واژۀ « آپادانا » در مجموعه‌‌های هخامنشی تخت جمشید و شوش
نویسنده(گان):
اسدالله جودکى عزیزى

سید رسول موسوى حاجى

تاریخ انتشار:
دوره ۲۶ ، شماره ۷۴ ، ۱۳۹۵
نشریه:
صفه / شماره صفحه مقاله: ۱۲۶-۱۱۱
کلمات کلیدی:
تاریخی ؛ معماری ایرانی ؛ دوره هخامنشی ؛ شوش ؛ تخت جمشید
لینک مقاله:
https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=356479
چکیده:
مجموعه تخت جمشید و همچنین آثار دیگر دوره هخامنشی در شوش از مهم ترین آثار معماری پیش از اسلام در ایران هستند. تعدادی از این آثار در کتیبه ها با نام مشخصی معرفی شده اند. یکی از این نام ها «آپادانا» است که برای معرفی کاخ بزرگ شوش از زمان داریوش دوم به بعد در تعدادی از کتیبه ها به کار رفته است. به رغم ناشناخته بودن طرح کاخی در هگمتانه، آن نیز آپادانا نامیده شده است. نمونه تخت جمشید اگرچه کتیبه ای متضمن نام ندارد، الگوی همانند آن با شوش، پژوهشگران را مجاب کرد که آن را نیز آپادانا بنامند. پژوهشگران علت این نام گذاری را به طور عمومی وجود تالار ستون دار دانسته اند، اما به نظر می رسد که صرف داشتن تالار ستون دار نمی تواند دلیل کافی برای این نام گذاری باشد. از این روی در پژوهش حاضر با روش تحقیق تاریخی، که مواد آن با مطالعات اسنادی گردآوری شد، این موضوع بررسی شده است. نتایج تحقیق نشان می دهند که آپادانا معرف الگویی است که طرح آن شاخص یک مربع نه بخشی «برون گرا» است. «آپادانا» گذشته واژه «آپاتان در پارسی میانه» و «آبادان در پارسی نو» است که بنا بر گفته صاحب برهان قاطع معانی پررونق یا فراوانی و درود فرستادن یا سلامت خواستن را توامان تضمین می کنند. این معانی با ماهیت کارکردی آپادانا در جایگاه بارعام، عرضه پیش کش ها و سلامت خواستن نمایندگان سراسر امپراتوری برای شاهنشاه هم خوانی و هماهنگی دارد. پیشینه طرح آپادانا به کوشک های پاسارگاد «دشت گوهر» بازمی گردد. در دوره های و بعد نیز الگوی آن پذیرفته شد و تا سده های اخیر، با تغییرات اندکی در ساختار و نام، پایدار ماند. به یقین کارکرد آن در معماری هخامنشی تشریفاتی بوده و در مجموعه های این دوره بخش «بیرونی» شاهنشاهان به شمار می رفته است.
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *