نام کتاب مجموعه مقالات مازندران حوزه گردشگری  

ناشر سیاهرود
مولف قاسم حسنی ، محمود شارع پور ، حسین حسن پور آلاشتی ، وحید حیدرنتاج ، مهدی رمضان زاده ، رضا شجری
مترجم
قطع وزیری
نوع جلد شمیز
کلیات کتاب فرهنگ ، زبان و زیست بوم مازندران
عنوان مقاله:
« هویت مکانیِ یک فضایِ شهری »
نویسنده(گان):
حسین فلاح

محمد علی اشرف گنجویی

تاریخ انتشار:
۱۳۸۴
نشریه:
همایش عمران معماری و شهرسازی کرمان
کلمات کلیدی:
هویت ؛ فضای شهری ؛ طراحی شهری ؛ رشد تدریجی ؛ مکان شهری ؛ پرسپکتیویته ؛ سلسله مراتب
لینک مقاله:
https://kargosha.com/fa/content/id/667/
چکیده:
انسان ها روزگاری دور یکجانشینی را تجربه کردند وآنگاه دانستند ناگزیرند آنچه را برای سکونت مـی آفریننـد کنـار هـم بگذارند ، از میان آنها بگذرند و در آن حضور یابند . شهر آن هنگام که در وجود عامل های شهری (آنهایی که شهر بدون آنها زنده نخواهد بود )شکل گیرد برای ادامه حیات ناگزیر است بداندکه باید همواره پویا باشد و در تعادل، آنچه که ویژگی های پویایی و در تعادل بودن را به آنها نسبت می دهیم همـان فعالیت های شهری هستندکه برای در تحرک و تعادل بودن باید منظم و مرتبط باشند . از آنجا که این فعالیت هـا در فـضاهای شهری اتفاق می افتند، گذرها، خیابان هاو میدان ها تعریف کننده ساختار اصلی شهرخواهند بود چرا که بـرای سـاکنان شـهر، تجربه یک فضای شهری بیش از دیگر فضاها در گذرها ، پیاده راه ها و میدان ها اتفاق می افتد. اگر فضای شهری را مجموعه ای از چیزهای عینی (اجزای شهری)و محتواهای کیفـی (مفـاهیم) بـدانیم ، مفـاهیمی بـه میـان می آیند که همه آنها در موفقیت یک فضای شهری سهم بسزایی دارند . وقتی از یک پیاده راه در کنار خیابان مـی گـذریم، در پی آنیم بدانیم آیا مکانی که در حال تجربه پیوسته آن هستیم واجد هویتی با روح ، پرتحرک ،پویـا و صـمیمی اسـت یـا ایـن هویت خاطره انگیز خواهد بود؟

 

عنوان مقاله:
معیارهای شناخت و ارزیابی هویت کالبدی شهرها
نویسنده(گان):
مهندس مهتا میرمقتدایی
تاریخ انتشار:
شماره ۱۹ ، پاییز ۱۳۸۳
نشریه:
هنرهای زیبا / شماره صفحه مقاله: ۳۸-۲۹
کلمات کلیدی:
هویت ؛ کالبدی ؛ سلامت روانی ؛ سلامت عمومی ؛ خاطره ؛ فضا ؛ زمان ؛ نئولیبرالیسم ؛ سیاست خارجی
لینک مقاله:
https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=33687
چکیده:
هویت کالبدی به معنای صفات و خصوصیاتی است که جسم شهر را از غیر متمایز کرده و شباهتش را با خودی آشکار می کند. این صفات باید بگونه ای باشند که جسم شهر، در عین حفظ تداوم زمانی، در حال تحول و تکامل نیز باشد و نهایتا به پیدایش یک کل منجر شود. هویت کالبدی از نظر مفهومی با اصطلاحات «شخصیت» و «حس مکان» مترادف است. معیارهای ارزیابی هویت کالبدی به قرار زیرند:

۱-تمایز/ تشابه، به معنای تمایز از غیر و تشابه با خودی

۲-تداوم/ تحول، به معنای پیوند با گذشته و عدم انقطاع (تداوم معنی و ارزش های خودی) در عین نوآوری و خلاقیت با توجه به شرایط زمانه (خود ماندن ولی همان نماندن)

۳-وحدت/ کثرت، به معنای پیوند میان اجزا متفاوت، ناهمگون و حتی متضاد، به گونه ای که در کنار هم یک کل را به وجود بیاورند. نظریه های زمینه گرایی و منطقه گرایی پایه نظری تفسیر و تشریح معیارهای فوق در حوزه های معماری و طراحی شهری هستند.

عنوان مقاله:
حسینیه ها و تکایا بیانی از هویت شهرهای ایرانی
نویسنده(گان):
دکتر بهناز امین زاده
تاریخ انتشار:
دوره ۶ ، شماره ۱ ، پیاپی ۱۰۲۶ ، زمستان ۱۳۷۸
نشریه:
هنرهای زیبا / شماره صفحه مقاله: ۶۶-۵۵
کلمات کلیدی:
حسینیه ها و تکایای ایرانی ؛ فرهنگ عاشورا ؛ فضای شهری ؛ هویت ؛ وحدت
لینک مقاله:
https://journals.ut.ac.ir/article_14005.html
چکیده:
یکی از مصادیق تفکر توحیدی شیعیان در فرهنگ عاشورا و ارزش های نهفته در آن متجلی شده است. حسینیه ها و تکایای ایرانی گویاترین تجلی کالبدی ماهیت و پیام چنین فرهنگی در ساختار فضای شهری می باشد. بر اساس این فرضیه در مقاله حاضر پس از بررسی اهمیت مراسم ماه محرم و شناسایی اجمالی مکانهایی با عملکرد یکسان در سایر جوامع شیعه نشین، به تحلیل ویژگی های خاص حسینیه ها و تکایای ایرانی تحت عناوینی از قبیل مفاهیم نمادین و کیفیات فضائی و بصری واهد پرداخت. حسینیه ها و تکایای ایرانی که مظهر پیوند بین زمان، مکان و مردم می باشند به دلیل ویژگی «فضای شهری بودنشان» نه تنها در قیاس با مکانهای هم عملکرد خویش در سایر کشورها ، هویتی متمایز می یابند. بلکه به عنوان تنها فضاهای بازشهری با عملکرد مذهبی در فرهنگ شهرسازی مسلمین منحصر بفرد می باشند.با شناخت و بکارگیری هرچه بیشتر اصول طراحی چنین فضاهایی از قبیل مکانیابی،انعطاف پذیری در فرم و عملکرد و مفاهیم غنی نمادین می توان به تداوم بیان کالبدی یک فرهنگ در محیط و هویت بخشی به شهر ایرانی کمک مؤثری نمود.
عنوان مقاله:
توسعه درونزای شهری و باززنده سازی هویت شهری معماری اسلامی ایران
نویسنده(گان):
حامد مظاهریان

امیرمهدی کی نوش

آریا کی نوش

تاریخ انتشار:
دوره ۷ ، شماره ۱ ، پیاپی ۱۷ ، بهار ۱۳۹۶
نشریه:
نقش جهان / شماره صفحه مقاله: ۱۲-۱
کلمات کلیدی:
هویت ؛ مسکن شهری ؛ حاشیه گستری شهری ؛ توسعه مسکن ؛ باززنده سازی ؛ معماری اسلامی    
لینک مقاله:
https://www.magiran.com/paper/1761890
چکیده:
رشد جمعیت شهرهای بزرگ در کشور های در حال توسعه، دستگاه های مسئول در بخش تامین مسکن را بر آن داشته تا به دنبال راه حل های مطلوب در زمینه تامین مسکن شهری باشند. تجربیات کشورهایی مانند امریکا بعد از جنگ جهانی دوم از جمله اولین تجربیات از این دست هستند.در ایران طرح شهرک اکباتان و طرح مسکن مهر، هر یک در دوران خود در حومه شهرها جانمایی شده اند. مسئله اصلی پژوهش پیش رو بررسی پیامدهای نامناسب اجتماعی،فرهنگی و شهری ناشی از این حاشیه گستری شهری است. هدف اصلی این مقاله بررسی پتانسیل های موجود در بافت های فرسوده و حائز اهمیت کالبدی در قلب شکل گیری شهر ها به منظور تامین مسکن و ایجاد سرزندگی فضایی در قالب شریان زندگی اجتماعی ودر مقایسه با مناطق حومه شهری است پژوهش با تکیه بر روش استدلالی و توصیفی به مقایسه منطقی عوامل مورد نظر پژوهش با طرح های توسعه مسکن مبتنی بر باز آفرینی بافت های فرسوده و حائز اهمیت درون شهری پرداخته است. نتایج پژوهش نشان میدهد عوامل نامناسب توسعه مسکن حاشیه شهری عبارتند از:

۱-عدم مشارکت جمعی ساکنان

۲-تقابل فرهنگی خانوارها

۳-مشکلات دسترسی به شهرهای مبدا

۴-هزینه بالای تامین زیرساخت ها

۵-صعوبت مدیریت کلان

۶-تقابل الگوهای زندگی

۷-تاثیرات زیست محیطی نا مناسب

۸-نا امنی اجتماعی

همچنین عوامل مناسب انتخاب بافت فرسوده و حائز اهمیت درون شهری به منظور تامین مسکن ارزان قیمت عبارتند از:

۱- احیای بافت های مولد هسته اولیه شهری

۲- ایجاد تنوع فعالیت ها در مراکز تک فعالیتی

۳-بالا بردن سطح امنیت

۴-تقلیل هزینه طرح و امکان ایجاد طرح مکمل موازی

۵- سهولت مدیریت کلان

۶-امکان توسعه طرح

۷-رشد ارزش اقتصادی بافت فرسوده

۸- کنترل رشد نامناسب شهر

نتایج پژوهش نشان میدهد که توسعه درونزای شهری در مقابل روش های متداول توسعه شهری در شهر های تاریخی مناسب تر است.

 

عنوان مقاله:
نقش شناخت معمار از کاربر در هویت بخشی به طرح های مسکن روستایی
نویسنده(گان):
غلامرضا اکرمی

سجاد د امیار

تاریخ انتشار:
شماره ۱۶ ، بهار و تابستان ۱۳۹۵
نشریه:
نامه معماری و شهرسازی / شماره صفحه مقاله: ۱۰۲-۸۵
کلمات کلیدی:
هویت ؛ مسکن ؛ معماری بومی ؛ مسکن روستایی ؛ ذهنیت کاربر
لینک مقاله:
https://www.magiran.com/paper/1556110
چکیده:
در این نوشتار ابتدا به شناخت و بررسی تناقض های به وجود آمده ناشی از تفاوت ذهنیت طراح و کاربر در مسکن روستایی پرد اخته شده که متولیان حوزه معماری برای روستاییان طراحی و اجرا کرد هاند. در این کار ابتدا با رجوع به ادبیات موضوع به طور عام در جهان و به طور خاص در روستاهای ایران در قالب مصد اق های واقعی، تناقض های مذکور مورد بررسی اجمالی واقع شده و در ادامه روشی برای نزد یک کردن ذهنیات کاربر و طراح در مورد محیط مطلوب براساس پژوهش عملی پیشنهاد شده است. این روش در محیط روستایی ایلام اجرا و نتایج آن ارائه گردیده است. براساس یک مدل سه محوری (با محورهای زمان تجربه، تجربه انسان، تجربه کنند ه) از عوامل هویت بخش، چارچوب مطالعه در ۳۲ جزء، معین شده و برای بررسی هر یک از این اجزاء سه حالت در نظر گرفته شده است: اول، عوامل مطلق کالبد ی؛ دوم، عوامل شکل گرفته میان کالبد و زمینه اجتماعی-رفتاری؛ و سوم، عوامل مطلق اجتماعی-رفتاری که حالت سوم به صورت خاطره جمعی با کالبد نسبت پیدا می کند. یک حالت از روند مورد بحث در تغییرات انجام شده توسط کاربران در مسکن مهندسی ساز روستایی مطالعه گردیده و عوامل هویت بخش از آن استخراج و معرفی شده است. ابعاد پنجره و موقعیت استقرار آن نسبت به کف و سقف از نمونه های عوامل هویتی کشف شده است.
عنوان مقاله:
به کارگیری روش تحقیق روایتی در ارزیابی هویت مکان
نویسنده(گان):
مهران علی الحسابی

راضیه رضازاده

سلمان مرادی

تاریخ انتشار:
شماره ۱۱ ، بهار و تابستان ۱۳۹۵
نشریه:
نامه معماری و شهرسازی / شماره صفحه مقاله: ۶۸-۵۱
کلمات کلیدی:
هویت ؛ مدیریت توسعه شهری ؛ پویایی سیستم ؛ مدلسازی
لینک مقاله:
https://www.magiran.com/paper/1556113
چکیده:
مفهوم هویت مکان در نیمه دوم قرن بیستم در ادبیات طراحی و برنامه ریزی شهری مورد توجه قرار گرفت. اما مسئله مهم آن است که تعد اد محدود ی از نوشته های موجود، چارچوبی برای بررسی کاربردی این مفهوم در اختیار قرار می د هند. هدف مقاله حاضر ارائه چارچوب تحقیقی- تحلیلی با رویکرد ی کاربردی در مورد این مفهوم بود ه که در سه بخش کلی تدوین شده است. در بخش اول، تلاش شده تعریفی از هویت مکان، فرآیند شکل گیری و عناصر شکل د هند ه آن ارائه شود. در بخش دوم، طرح تحقیق در هویت مکان بر اساس روش شناسی مطالعه گفتمان، روش تحقیق روایتی و چارچوب تحلیلی بر اساس روش تحلیل گفتمان برای به کارگیری در ارزیابی هویت مکان تبیین شده است و شهر جدید فولادشهر به عنوان نمونه مورد مطالعه و با هدف آزمون چارچوب تحقیقی-تحلیلی پیش گفته انتخاب شده است. در بخش سوم، داده های جمع آوری شده در مورد هویت فولادشهر در دو سطح ۱) تحلیل اولیه و ۲) تحلیل یکپارچه بررسی و نتایج به دست آمده ارائه شده اند. یافته های این تحقیق نشان می دهد که عناصر مختلف هویت مکان در فولادشهر به لحاظ وضعیت در دو دسته کلی قرار می گیرند: ۱) عناصر دارای ظرفیت مثبت و قابل تبد یل به عناصر برجسته هویت مکان و ۲) عناصر دارای بحران. عناصر دارای بحران خود دارای گونه بندی شامل عناصر دارای بحران هم جهتی منفی، بحران داخلی و بحران خارجی هستند.

 

عنوان مقاله:
تحلیل عوامل هویت بخش در محلات قدیم شهری با نشانه های مذهبی (مطالعه موردی: محله شاهزاده ابراهیم اصفهان)
نویسنده(گان):
احمد شاهیوندی

افسانه طالبی

تاریخ انتشار:
دوره ۷ ، شماره ۱۳ ، بهار و تابستان ۱۳۹۶
نشریه:
مرمت و معماری ایران / شماره صفحه مقاله: ۱۸-۱
کلمات کلیدی:
هویت ؛ محله ؛ اماکن مذهبی ؛ محلات شهری ؛ مدل سازی معاملات ساختاری
لینک مقاله:
https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=357265
چکیده:
اماکن مذهبی یکی از نشانه های شهری هستند که در پویایی، خوانایی و تعلقداشتن به محلات شهری موثرند. نشانه ها و عناصر کالبدی (مساجد، معابر، پل ها و مدارس) شهر اصفهان که به مرور زمان و با تاثیر از فرهنگ ایرانی شکل گرفته، نقش موثری در اصالت و غنای فرهنگی این شهر داشته است؛ ولی با این وجود بسیاری از نشانههای فرهنگی آن فراموش شده است. این پژوهش با هدف شناسایی شاخص های هویت بخش، نحوه ارتباطشان با هم و چگونگی اثرگذاری آنها بر هم در محله شاهزاده ابراهیم انجام شده است. نگارندگان جویای تعیین شاخص های هویت بخش این محله و اثرگذاری آنها بر روی یکدیگر هستند. روش پژوهش در این مقاله توصیفی و تحلیلی است. داده ها از طریق توزیع ۳۰۰ پرسشنامه در بین ساکنان محله جمع آوری شده اند. برای سنجش تاثیر شاخص های هویت بخش و ارتباط بین آنها از روش مدل سازی معادلات ساختاری در محیط نرمافزار آموسگرافیک استفاده شده است. نتایج نشان میدهد که وضعیت معیارهایی چون تعهد، دلبستگی، احساس مالکیت، تعامل و ارتباط مردم با یکدیگر – از نظر عامل اجتماعی- در فضای امامزاده مناسب است. بار عاملی برخی متغیرها از نظر عملکردی نسبت به متغیرهای دیگر پایینتر است. عاملهایی چون صمیمیت فضای امامزاده و استفاده ساکنین از این فضا مناسبتر و بار عاملی متغیرها در ابعاد کالبدی، کیفیت بصری، نوع مصالح، تزئینات و الگوی معماری اسلامی رضایت بخش تر است. با اینکه بار عاملی پاکیزگی معابر و حیاط برای مسائل زیست محیطی زیاد است؛ اما محیط امامزاده کمبود فضای سبز دارد. بیشترین بار عاملی و همبستگی برای شاخص ادراکی به قدرت دعوت کنندگی امامزاده و احساس خوب، آرامش و آسایش حاصل از آن مربوط است. اهمیت متغیر آدرسدادن (با استفاده از موقعیت مکانی امامزاده) نسبت به سایر متغیرهای موجود بسیار کم است. ارتباط بین عامل ها نشان می دهد که عامل اجتماعی بر عامل های زیست محیطی، کالبدی و ادراکی؛ عامل زیست محیطی بر عاملهای کالبدی و عملکردی؛ و عامل کالبدی نیز بر عامل ادراکی تاثیرگذار هستند.

 

عنوان مقاله:
معیارهای زیبایی شناسانه نما و بدنه های مطلوب شهری با تاکید بر هویت بومی
نویسنده(گان):
زهرا عباسی
تاریخ انتشار:
دوره ۱۶ ، شماره ۴۷ ، تابستان ۱۳۹۶
نشریه:
مدیریت شهری / شماره صفحه مقاله: ۲۷۶-۲۵۵
کلمات کلیدی:
هویت ؛ بوم ؛ نشانه های شهری و نما ؛ عملکرد جداره ها ؛ زیبایی شناسی
لینک مقاله:
https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?id=488851
چکیده:
با توجه به رابطه فعالیت های انسان با فرهنگ، شهر بستری است که در آن فرهنگ از طریق فعالیت ها و ارتباطات انسانی به جریان در می آید. کالبد شهر، بالأخص نماهای شهری به بازنمایی این رابطه پرداخته و ارزش ها را عینیت می بخشند. در این راستا توجه شهرداری ها، سازمان های نظام مهندسی و دیگر ارگان های موثر در طراحی نمای ساختمان ها با هویت ایرانی اسلامی و تلاش این ارگان ها در جهت هماهنگ سازی نماهای شهری و توجه به طرح های راهبردی به جای طرح های ساختاری در طراحی نماهای شهری ضروری است. این پژوهش به بررسی محور میدان مطهری تا تقاطع حجت در شهر قم که از خیابان های مرکزی و اصلی مجاور با حرم مطهر می باشد، پرداخته است و با استفاده از روش تحقیق ترکیبی و آمیخته ای از روش های کمی و کیفی بررسی را صورت داده است. متاسفانه این محور با وجود بناهای شاخص دارای ویژگی های مناسب در طراحی نما و شکل دهی به منظر شهری نبوده است. با توجه به اینکه منظر شهری تنها به کالبد شهر و اجزای آن مربوط نبوده، بلکه به درک شهروندان از شهر نیز بستگی دارد. از این رو در این تحقیق، منظر شهری از سه منظر عملکردی، هویتی و زیباشناسانه مورد بررسی قرار می گیرد. در نهایت به ارائه راهکارها و تبیین عوامل موثر بر شکل گیری نما و منظر شهری اشاره می گردد.

 

عنوان مقاله:
تبیین مؤلفه های هویت کالبدی شهر سنتی ایرانی
نویسنده(گان):
طاهره نصر
تاریخ انتشار:
دوره ۱۰ ، شماره ۲۱ ، طمستان ۱۳۹۶
نشریه:
آرمانشهر / شماره صفحه مقاله: ۲۴۶-۲۳۱
کلمات کلیدی:
هویت ؛ کالبدی ؛ ادراک محیطی
لینک مقاله:
http://www.armanshahrjournal.com/article_58613.html
چکیده:
هویت هر شهر را ویژگی‌ها و امتیازات آن شهر در دوره‌ای نسبت به دوره پیش مشخص می‌سازد. اجزا و عناصر سازنده شکل شهر، نحوه ترکیب آن‌ها و عامل زمان، همگی دارای قابلیت تداعی معنا، بالا بردن قابلیت ایجاد تصویر ذهنی، ایجاد حس مکان و هویت شهری هستند. آنچه قابل تأمل است وجوه اشتراک و تمایز شهرها با هم است. صفات هویتی شهر بر صفات هویتی طبیعی، مصنوعی و انسانی شهر مستقر است. لذا آنچه به‌عنوان تصویر در ذهن مردم متصور است، ناشی از سازمان فضایی شهر است. همچنین، عملکردهایی را در مقاطع زمانی مختلف می‌توان برای هر فضا تعریف کرد که با استناد به آن‌ها، تعریف شقوق مختلف هویت فضاهای شهری ایرانی (هویت کالبدی، هویت معنایی و هویت عملکردی) امکان‌پذیر می‌شود. برای این منظور باید دید تحولات هر دوره چگونه و تا چه حد بوده است. عناصر طبیعی، کالبدهای مصنوعی، ترکیب اقوام و نظام‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و حوادث تاریخی موضوعاتی هستند که بررسی تطبیقی آن‌ها در دوره‌های مختلف سبب شناسایی تمایزات هر دوره تاریخی از دوره دیگر شده و هویت شکلی آن شهر را سبب می‌شود. بنابراین نکته قابل تأمل این است که هویت تنها یک صفت نیست و مفهومی بیش از صفت را دارا است. هدف از این نوشتار تبیین مؤلفه‌های هویت‌بخش به شکل شهر ایرانی است. لذا مدل «مؤلفه‌های مؤثر در کالبد شهر » در چهار شهر ایرانی شیراز، اصفهان، یزد و بوشهر به آزمون گذاشته می‌شود. علت انتخاب این شهرها، وجود بافت تاریخی، ارزش تاریخی و شهری آن‌ها است. روش تحقیق با توجه به کنکاش در شکل شهر ایرانی به‌صورت توصیفی- تحلیلی و روش جمع آوری اطلاعات به صورت میدانی و اسنادی می‌باشد. نتایج حاصل حاکی از وجود مؤلفه‌های فرهنگی، سیاسی، اقلیمی و اقتصادی در شکل شهر سنتی ایرانی می باشد و در شهر اصفهان سیاست، شیراز فرهنگ، بوشهر اقتصاد و یزد اقلیم بر هویت کالبدی شهر دارای تأثیر بیشتری بوده است.