عنوان مقاله:
« هویت مکانیِ یک فضایِ شهری »
نویسنده(گان):
حسین فلاح

محمد علی اشرف گنجویی

تاریخ انتشار:
۱۳۸۴
نشریه:
همایش عمران معماری و شهرسازی کرمان
کلمات کلیدی:
هویت ؛ فضای شهری ؛ طراحی شهری ؛ رشد تدریجی ؛ مکان شهری ؛ پرسپکتیویته ؛ سلسله مراتب
لینک مقاله:
https://kargosha.com/fa/content/id/667/
چکیده:
انسان ها روزگاری دور یکجانشینی را تجربه کردند وآنگاه دانستند ناگزیرند آنچه را برای سکونت مـی آفریننـد کنـار هـم بگذارند ، از میان آنها بگذرند و در آن حضور یابند . شهر آن هنگام که در وجود عامل های شهری (آنهایی که شهر بدون آنها زنده نخواهد بود )شکل گیرد برای ادامه حیات ناگزیر است بداندکه باید همواره پویا باشد و در تعادل، آنچه که ویژگی های پویایی و در تعادل بودن را به آنها نسبت می دهیم همـان فعالیت های شهری هستندکه برای در تحرک و تعادل بودن باید منظم و مرتبط باشند . از آنجا که این فعالیت هـا در فـضاهای شهری اتفاق می افتند، گذرها، خیابان هاو میدان ها تعریف کننده ساختار اصلی شهرخواهند بود چرا که بـرای سـاکنان شـهر، تجربه یک فضای شهری بیش از دیگر فضاها در گذرها ، پیاده راه ها و میدان ها اتفاق می افتد. اگر فضای شهری را مجموعه ای از چیزهای عینی (اجزای شهری)و محتواهای کیفـی (مفـاهیم) بـدانیم ، مفـاهیمی بـه میـان می آیند که همه آنها در موفقیت یک فضای شهری سهم بسزایی دارند . وقتی از یک پیاده راه در کنار خیابان مـی گـذریم، در پی آنیم بدانیم آیا مکانی که در حال تجربه پیوسته آن هستیم واجد هویتی با روح ، پرتحرک ،پویـا و صـمیمی اسـت یـا ایـن هویت خاطره انگیز خواهد بود؟

 

عنوان مقاله:
معیارهای شناخت و ارزیابی هویت کالبدی شهرها
نویسنده(گان):
مهندس مهتا میرمقتدایی
تاریخ انتشار:
شماره ۱۹ ، پاییز ۱۳۸۳
نشریه:
هنرهای زیبا / شماره صفحه مقاله: ۳۸-۲۹
کلمات کلیدی:
هویت ؛ کالبدی ؛ سلامت روانی ؛ سلامت عمومی ؛ خاطره ؛ فضا ؛ زمان ؛ نئولیبرالیسم ؛ سیاست خارجی
لینک مقاله:
https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=33687
چکیده:
هویت کالبدی به معنای صفات و خصوصیاتی است که جسم شهر را از غیر متمایز کرده و شباهتش را با خودی آشکار می کند. این صفات باید بگونه ای باشند که جسم شهر، در عین حفظ تداوم زمانی، در حال تحول و تکامل نیز باشد و نهایتا به پیدایش یک کل منجر شود. هویت کالبدی از نظر مفهومی با اصطلاحات «شخصیت» و «حس مکان» مترادف است. معیارهای ارزیابی هویت کالبدی به قرار زیرند:

۱-تمایز/ تشابه، به معنای تمایز از غیر و تشابه با خودی

۲-تداوم/ تحول، به معنای پیوند با گذشته و عدم انقطاع (تداوم معنی و ارزش های خودی) در عین نوآوری و خلاقیت با توجه به شرایط زمانه (خود ماندن ولی همان نماندن)

۳-وحدت/ کثرت، به معنای پیوند میان اجزا متفاوت، ناهمگون و حتی متضاد، به گونه ای که در کنار هم یک کل را به وجود بیاورند. نظریه های زمینه گرایی و منطقه گرایی پایه نظری تفسیر و تشریح معیارهای فوق در حوزه های معماری و طراحی شهری هستند.

عنوان مقاله:
حسینیه ها و تکایا بیانی از هویت شهرهای ایرانی
نویسنده(گان):
دکتر بهناز امین زاده
تاریخ انتشار:
دوره ۶ ، شماره ۱ ، پیاپی ۱۰۲۶ ، زمستان ۱۳۷۸
نشریه:
هنرهای زیبا / شماره صفحه مقاله: ۶۶-۵۵
کلمات کلیدی:
حسینیه ها و تکایای ایرانی ؛ فرهنگ عاشورا ؛ فضای شهری ؛ هویت ؛ وحدت
لینک مقاله:
https://journals.ut.ac.ir/article_14005.html
چکیده:
یکی از مصادیق تفکر توحیدی شیعیان در فرهنگ عاشورا و ارزش های نهفته در آن متجلی شده است. حسینیه ها و تکایای ایرانی گویاترین تجلی کالبدی ماهیت و پیام چنین فرهنگی در ساختار فضای شهری می باشد. بر اساس این فرضیه در مقاله حاضر پس از بررسی اهمیت مراسم ماه محرم و شناسایی اجمالی مکانهایی با عملکرد یکسان در سایر جوامع شیعه نشین، به تحلیل ویژگی های خاص حسینیه ها و تکایای ایرانی تحت عناوینی از قبیل مفاهیم نمادین و کیفیات فضائی و بصری واهد پرداخت. حسینیه ها و تکایای ایرانی که مظهر پیوند بین زمان، مکان و مردم می باشند به دلیل ویژگی «فضای شهری بودنشان» نه تنها در قیاس با مکانهای هم عملکرد خویش در سایر کشورها ، هویتی متمایز می یابند. بلکه به عنوان تنها فضاهای بازشهری با عملکرد مذهبی در فرهنگ شهرسازی مسلمین منحصر بفرد می باشند.با شناخت و بکارگیری هرچه بیشتر اصول طراحی چنین فضاهایی از قبیل مکانیابی،انعطاف پذیری در فرم و عملکرد و مفاهیم غنی نمادین می توان به تداوم بیان کالبدی یک فرهنگ در محیط و هویت بخشی به شهر ایرانی کمک مؤثری نمود.
عنوان مقاله:
توسعه درونزای شهری و باززنده سازی هویت شهری معماری اسلامی ایران
نویسنده(گان):
حامد مظاهریان

امیرمهدی کی نوش

آریا کی نوش

تاریخ انتشار:
دوره ۷ ، شماره ۱ ، پیاپی ۱۷ ، بهار ۱۳۹۶
نشریه:
نقش جهان / شماره صفحه مقاله: ۱۲-۱
کلمات کلیدی:
هویت ؛ مسکن شهری ؛ حاشیه گستری شهری ؛ توسعه مسکن ؛ باززنده سازی ؛ معماری اسلامی    
لینک مقاله:
https://www.magiran.com/paper/1761890
چکیده:
رشد جمعیت شهرهای بزرگ در کشور های در حال توسعه، دستگاه های مسئول در بخش تامین مسکن را بر آن داشته تا به دنبال راه حل های مطلوب در زمینه تامین مسکن شهری باشند. تجربیات کشورهایی مانند امریکا بعد از جنگ جهانی دوم از جمله اولین تجربیات از این دست هستند.در ایران طرح شهرک اکباتان و طرح مسکن مهر، هر یک در دوران خود در حومه شهرها جانمایی شده اند. مسئله اصلی پژوهش پیش رو بررسی پیامدهای نامناسب اجتماعی،فرهنگی و شهری ناشی از این حاشیه گستری شهری است. هدف اصلی این مقاله بررسی پتانسیل های موجود در بافت های فرسوده و حائز اهمیت کالبدی در قلب شکل گیری شهر ها به منظور تامین مسکن و ایجاد سرزندگی فضایی در قالب شریان زندگی اجتماعی ودر مقایسه با مناطق حومه شهری است پژوهش با تکیه بر روش استدلالی و توصیفی به مقایسه منطقی عوامل مورد نظر پژوهش با طرح های توسعه مسکن مبتنی بر باز آفرینی بافت های فرسوده و حائز اهمیت درون شهری پرداخته است. نتایج پژوهش نشان میدهد عوامل نامناسب توسعه مسکن حاشیه شهری عبارتند از:

۱-عدم مشارکت جمعی ساکنان

۲-تقابل فرهنگی خانوارها

۳-مشکلات دسترسی به شهرهای مبدا

۴-هزینه بالای تامین زیرساخت ها

۵-صعوبت مدیریت کلان

۶-تقابل الگوهای زندگی

۷-تاثیرات زیست محیطی نا مناسب

۸-نا امنی اجتماعی

همچنین عوامل مناسب انتخاب بافت فرسوده و حائز اهمیت درون شهری به منظور تامین مسکن ارزان قیمت عبارتند از:

۱- احیای بافت های مولد هسته اولیه شهری

۲- ایجاد تنوع فعالیت ها در مراکز تک فعالیتی

۳-بالا بردن سطح امنیت

۴-تقلیل هزینه طرح و امکان ایجاد طرح مکمل موازی

۵- سهولت مدیریت کلان

۶-امکان توسعه طرح

۷-رشد ارزش اقتصادی بافت فرسوده

۸- کنترل رشد نامناسب شهر

نتایج پژوهش نشان میدهد که توسعه درونزای شهری در مقابل روش های متداول توسعه شهری در شهر های تاریخی مناسب تر است.

 

عنوان مقاله:
نقش شناخت معمار از کاربر در هویت بخشی به طرح های مسکن روستایی
نویسنده(گان):
غلامرضا اکرمی

سجاد د امیار

تاریخ انتشار:
شماره ۱۶ ، بهار و تابستان ۱۳۹۵
نشریه:
نامه معماری و شهرسازی / شماره صفحه مقاله: ۱۰۲-۸۵
کلمات کلیدی:
هویت ؛ مسکن ؛ معماری بومی ؛ مسکن روستایی ؛ ذهنیت کاربر
لینک مقاله:
https://www.magiran.com/paper/1556110
چکیده:
در این نوشتار ابتدا به شناخت و بررسی تناقض های به وجود آمده ناشی از تفاوت ذهنیت طراح و کاربر در مسکن روستایی پرد اخته شده که متولیان حوزه معماری برای روستاییان طراحی و اجرا کرد هاند. در این کار ابتدا با رجوع به ادبیات موضوع به طور عام در جهان و به طور خاص در روستاهای ایران در قالب مصد اق های واقعی، تناقض های مذکور مورد بررسی اجمالی واقع شده و در ادامه روشی برای نزد یک کردن ذهنیات کاربر و طراح در مورد محیط مطلوب براساس پژوهش عملی پیشنهاد شده است. این روش در محیط روستایی ایلام اجرا و نتایج آن ارائه گردیده است. براساس یک مدل سه محوری (با محورهای زمان تجربه، تجربه انسان، تجربه کنند ه) از عوامل هویت بخش، چارچوب مطالعه در ۳۲ جزء، معین شده و برای بررسی هر یک از این اجزاء سه حالت در نظر گرفته شده است: اول، عوامل مطلق کالبد ی؛ دوم، عوامل شکل گرفته میان کالبد و زمینه اجتماعی-رفتاری؛ و سوم، عوامل مطلق اجتماعی-رفتاری که حالت سوم به صورت خاطره جمعی با کالبد نسبت پیدا می کند. یک حالت از روند مورد بحث در تغییرات انجام شده توسط کاربران در مسکن مهندسی ساز روستایی مطالعه گردیده و عوامل هویت بخش از آن استخراج و معرفی شده است. ابعاد پنجره و موقعیت استقرار آن نسبت به کف و سقف از نمونه های عوامل هویتی کشف شده است.
عنوان مقاله:
باز آفرینی شهرستان رشیدی
نویسنده(گان):
مهندس احمد سعیدنیا
تاریخ انتشار:
شماره ۱۱ ، تابستان ۱۳۸۱
نشریه:
هنرهای زیبا / شماره صفحه مقاله: ۴۰-۲۹
کلمات کلیدی:
نوسازی و بازآفرینی ؛ سازمان فضایی ؛ ساختار کالبدی ؛ نظام محله بندی ؛ نظام آبرسانی ایمن
لینک مقاله:
https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=51651
چکیده:
شهرستان رشیدی مجموعه سکونتی و دانشگاهی بزرگی بوده است، که در قرن هشتم هجری در حومه دارالسلطنه تبریز، به دست رشیدالدین فضل اله همدانی وزیر فرزانه پادشاهان مغول (ایلخانیان) ساخته شد، رشیدالدین این مجموعه سکونتی و دانشگاهی را رشیدآباد خوانده است.

طبق مستندات وقفنامه ربع رشیدی، شهر رشیدآباد شامل دو بخش بود: یکی ربع رشیدی و دیگری شهرستان رشیدی، ربع رشیدی مانند قلعه ای در قلب شهرستان قرار گرفته و دارای عملکردهای آموزشی، مذهبی، درمانی بود. شهرستان رشیدی از محلات مختلف تشکیل می گردید و عناصر مهم شهری مانند بازار، قیصریه، کاروانسراها، حمام ها، مساجد، کارخانه های کاغذسازی و رنگ سازی، گازرگاه در آن قرار داشت. تمام این مجموعه و باغ های آن در بارویی محصور بود که با چهار دروازه به اطراف راه می یافت.

در مرحله اول این تحقیق، نظام کالبدی ربع رشیدی مورد پژوهش قرار گرفت و در این مرحله سازمان فضایی شهرستان رشیدی بررسی می شود. در این تحقیق؛ بر اساس داده های وقفنامه یک طرح شماتیک فرضی از شهرستان رشیدی به دست داده شده است. این طرح کاملا منطبق با مستندات وقفنامه ربع رشیدی نوشته رشیدالدین فضل اله است، البته سایر منابع نیز دیده شده اما طرح، مبتنی است بر داده های وقفنامه.

روش تحقیق تحلیل محتوا است و گزینه تصوری، از طریق آزمون و خطای فرضیه های متعدد به دست آمده است. تحلیل سیستم آبرسانی شهر که در نوع خود بی نظیر است؛ به شکل گیری زمینه های طرح فرضی شهرستان کمک اساسی نموده است.

در مرحله سوم این طرح، که بعدا انجام خواهد شد. سعی می شود که این طرح فرضی با موقعیت زمین قلعه رشیدی در شهر تبریز انطباق داده شود.

 

عنوان مقاله:

باز زنده سازى سواحل جنوبى جزیره کیش با تأکید بر مفهوم هویت

نویسنده(گان):

سیامک رجایی رامشه

تاریخ انتشار:

دوره ۱۲ ، شماره ۴ ، پیاپی ۳۶ ، زمستان ۱۳۹۷

نشریه:

هویت شهر / شماره صفحه مقاله: ۸۴-۷۷

کلمات کلیدی:

نوسازی و بازآفرینی ؛ شهر ساحلی ؛ هویت

لینک مقاله:

http://hoviatshahr.srbiau.ac.ir/article_13920.html

چکیده:

جزیره کیش به عنوان یکى از مهم ترین مراکز تفریحى و تجارى ایران شناخته مى شود. موقعیت و وضعیت خاص جغرافیایى و تبدیل شدن نام آن به عنوان یک برند گردشگرى شهرى در میان ایرانیان، به میزان توجهات به این جزیره افزود و به تبع آن ساخت و سازهایى جهت پاسخگویى به نیاز گردشگران و سرمایه داران ایجاد شد؛ ساخت وسازهایى که بخش جنوبى کیش را به کارگاهى براى زیباسازى، رونق و پویایى نواحى شمالى و شرقى جزیره تبدیل کرده است. آنچه در حال حاضر حائز اهمیت مى باشد، حفاظت و بازگرداندن روح دوباره زندگى (باز زنده سازى) این مناطق و استفاده حداکثرى از توان هاى بالقوه این بخش فراموش شده از جزیره است؛ اما آنچه در رابطه با باز زنده سازى این گونه فضاها مى بایست مورد توجه قرار گیرد، مسئله هویت هاى سازنده به شناختى کافى از مؤلفه ، شهرها مى باشد. نیاز است قبل از هرگونه مداخله در جهت باز زنده سازى نواحى جنوبى هویت شهرى کیش و سواحل جنوبى آن دست پیدا کرد تا بتوان اجزایى هماهنگ و کثرت در عین وحدت را در جزیره کیش تجربه کرد.
عنوان مقاله:
تبیین سیاست‌های فرهنگی تاثیرگذار بر بازآفرینی شهری فرهنگ محور
نویسنده(گان):
دکتر علی کریم زاده

دکتر سید کمال الدین شهریاری

دکتر مهیار اردشیری

تاریخ انتشار:
دوره ۱۱ ، شماره ۲۹ ، بهار ۱۳۹۶
نشریه:
هویت شهر / شماره صفحه مقاله: ۱۰۶-۹۵
کلمات کلیدی:
نوسازی و بازآفرینی ؛ فرهنگی و اجتماعی ؛ رویکرد فرهنگی ؛ سیاست فرهنگی
لینک مقاله:
https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=347676
چکیده:
در بیست سال اخیر، سیاست های فرهنگی تاثیرگذار بر برنامه ریزی شهری، نیاز به بازآفرینی مناطق بی رونق شهری و حرکت به سمت فعالیت های خلاق فرهنگی در جهت پیشرفت های اقتصادی و اجتماعی مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش به روش کیفی صورت پذیرفته و ابزار جمع آوری اطلاعات، منابع کتابخانه ای و اسناد بوده است. هدف این پژوهش تبیین مولفه های فرهنگی تاثیر گذار بر بازآفرینی شهری فرهنگ محور می باشد که مولفه هایی چون «کاربری های فرهنگی»،«فعالیت های فرهنگی درفضای عمومی شهری»،«ترکیب فعالیت های فرهنگی با طراحی شهری خلاقانه»، «حفاظت میراث فرهنگی» و «گردشگری فرهنگی» را به عنوان معیارهایی کلیدی معرفی نموده و در سه پروژه بازآفرینی شهری در شهر استانبول ترکیه مورد مقایسه و این نتیجه حاصل گردید که بازآفرینی شهری با بهره گیری از صنایع خلاق فرهنگی منجر به احیای اقتصادی مناطق مورد نظر گردیده و همگرایی اقتصاد و فرهنگ تاثیرات بسزایی بر بازآفرینی بناهای تاریخی داشته است.
عنوان مقاله:
نقش پروژه های محرک توسعه در بازآفرینی بافت مرکزی شهرها (نمونه مطالعاتی ، بافت تاریخی شهر یزد)
نویسنده(گان):
محمد مهدی عزیزی

بهاره بهرا

تاریخ انتشار:
دوره ۲۲ ، شماره ۴ ، زمستان ۱۳۹۶
نشریه:
هنرهای زیبا / شماره صفحه مقاله: ۱۶-۵
کلمات کلیدی:
نوسازی و بازآفرینی ؛ بازآفرینی شهر ؛ بافت تاریخی ؛ تحلیل عاملی
لینک مقاله:
https://jfaup.ut.ac.ir/article_65692.html
چکیده:
از جمله اهداف اصلی پروژه‌های محرک توسعه، دستیابی به بازآفرینی شهری است؛ رویکردی که به عنوان یک راهبرد جامع، برای ایجاد تغییر در یک مکان با نشانه‌های زوال به کار می‌رود. تحقیق حاضر بر آن است تا با تدوین شاخص‌های تحرک و توسعه بافت‌های شهری از متون نظری و تجارب عملی، به تحلیل نقش این پروژه‌ها در سطح بافت تاریخی شهر یزد بپردازد. برای جامعیت این سنجش، از ۲۷ شاخص عینی در سه پارامتر سکونتی، فعالیتی و کالبدی در برزن‌های نه‌گانه بافت مرکزی شهر استفاده گردیده است. روش تحقیق در این پژوهش، تلفیقی از روش‌های تحلیلی، استفاده از متون معتبر جهانی مرتبط از یک سو، و تحلیل داده‌های ثانویه مربوط به ۸۵۰ بلوک شهری در محیط نرم‌افزارهای تحلیل آماری و سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی از سوی دیگر است. یافته‌های پژوهش حاضر نشان می‌دهد که عوامل اصلی سنجش نقش پروژه‌های محرک توسعه در بازآفرینی بافت مرکزی شهرها شامل شأن سکونتی بافت، وضعیت کالبدی مسکن و محیط مسکونی، وضعیت فعالیتی، وضعیت اقتصادی، نوسازی کالبدی، تحرک ساخت‌وسازها، سرمایه‌گذاری دولتی و وضعیت عمومی بافت هستند. همچنین، در بافت تاریخی شهر یزد، برزن گنبدسبز به عنوان بهترین، و برزن زرتشتی‌ها نابسامان‌ترین وضعیت را در ارتباط با شاخص تلفیقی تحرک و توسعه دارد.
عنوان مقاله:
رشد اقتصادی و توسعه شهری از طریق بازآفرینی خانه های ارزشمند تاریخی
نویسنده(گان):
محمد مهدی مولایی

رسول سلیمانی

تاریخ انتشار:
دوره ۷ ، شماره ۳ ، ۱۳۹۶
نشریه:
نقش جهان / شماره صفحه مقاله: ۱۰۴-۹۵
کلمات کلیدی:
نوسازی و بازآفرینی ؛ اقتصاد ؛ خانه های تاریخی ؛ رشد اقتصادی ؛ توسعه شهری و گردشگری
لینک مقاله:
https://bsnt.modares.ac.ir/article-2-3919-fa.html
چکیده:
بافت های تاریخی شهرهای ایرانی تجلی گاه ارزشها و سنتهای دیرین ما می باشند و حفظ و احیا آن ها می تواند منبع فرهنگی – اجتماعی با ارزشی را برای نسل های بعدی به یادگار گذارد. آنها نمودی از خرد جمعی نیاکان ما می باشند که توانسته اند چنین ساختارهایی را که ترکیبی از علم، دانش، هنر و تجربه می باشند را برای ما به ارمغان گذارند. پرداختن به این میراث ارزشمند در واقع ما را به استفاده از تجربیات غنی گذشتگان رهنمود می سازد و می تواند ضامن تداوم فرهنگی که در گرو تداوم تاریخی است باشد. خانه های تاریخی ایرانی که همانند گوهری در بافت های تاریخی ارزشمند جلوه گر هستند، عصار های از تاریخ زندگی، هنر، اعتقادات، آداب و رسوم و سبک زندگی ایران اسامی ما محسوب می شوند و به نوعی می توان آنها را موز های از تمامی آداب فرهنگی، اجتماعی نسل های قدیم به شمار آورد. امروزه با احیا و بازآفرینی این میراث ارزشمند می توان عاوه بر پاس داشت فرهنگی و تاریخی این آثار و تبلیغ این آداب در بین شهروندان، محرک های اقتصادی را در سطح شهر بوجود آورد که موجب رشد اقتصادی و توسعه شهری گشته و گروه های اقتصادی مناسبی را برای ارتقا درآمدهای شهری و رشد صنعت توریسم و گردشگری که امروزه جزء مهمترین اصول در جذب سرمایه و گردش مالی از آن یاد می شود، بوجود آورده در ادامه از طریق مطالعه تجربیات کشورهای موفق جهان در این حوزه می توان مدل مفهومی مناسبی را برای بازآفرینی خانه های ارزشمند تاریخی و ایجاد تحرک اقتصادی (کارآفرینی شهری) تبیین نمود. روش تحقیق این پژوهش از نوع توصیفی بوده و جمع آوری اطلاعات به صورت اسنادی (کتابخانه ای) و میدانی (نظرسنجی، مصاحبه، برداشت سایت ) می باشد. در نهایت اطلاعات بدست آمده از روش کیفی تجزیه و تحلیل شدند و ارتباط آنها مورد سنجش قرار گرفت. نتایج حا کی از آن است که بین رشد اقتصادی و بازآفرینی خانه های تاریخی ارتباط تنگاتنگی وجود دارد.